سایت جامع سمنان برترین سایت در حوزه اطلاع رسانی استان سمنان از جمله شهرستان های سمنان ...
وجه تسمیه و پیشینه تاریخی درباره وجه تسمیه نام سمنان كه به این منطقه اطلاق می شود, عقاید و نظریات متفاوتی رایج ومعمول است که به برخی از آن ها اشاره می شود: - در گذشته های دور در محل آتشكده بزرگ هریس در كومش (سمنان) شهری عظیم با بت خانه ای بزرگ با ساختمانی رفیع و با شكوه وجود داشته است. به همین علت احتمال می رود كه مردم این سرزمین قبل از ظهور زرتشت، دارای مذهب «سمتی» یا «سمینه» بوده اند و بت خانه بزرگ آنان در محل سمنان فعلی واقع بوده است. - برخی دیگر بر این باورند كه سمنان در اصل «سكنان» منسوب به طوایف سكه ها می باشد و الف و نون آن نشانه نسبت و مكان است كه در واژه های گیلان و غیره مشاهده می شود. - عده ای دیگر از اهالی سمنان عقیده دارند كه نام قدیم سمنان (سیم لام) بوده كه بنای آن به دست دو نفر از فرزندان نوح پیغمبر به نام های (سیم النبی) و (لام النبی) انجام گرفته كه مقبره آنان در كوه های شمال خاوری سمنان در محلی موسوم به پیغمبران واقع است. بر این اساس كلمه (سیم لام) در اثر كثرت استعمال به مرور زمان به سمنان تبدیل شده است. - برخی نیز افسانه بنای اولیه را به دو هزار سال قبل از میلاد مسیح به دستور تهمورث دیوبند نسبت داده اند. در آن زمان شهر را به سمینا نام گذاری نموده اند كه به مررو زمان به سمنان تغییر یافته است. - روایت دیگر حاكی از این است كه نام قدیم سمنان در زبان محلی «سه مه نان» بوده و منظور ساكنان آن این بوده است كه محصولات كشاورزی این منطقه نان و آذوقه اهالی را بیش از سه ماه تأمین نمی كند. بعدها به مرور زمان «سه مه نان» به سمنان تغییر یافته است. به هر حال آن چنان که از منابع و كتب تاریخی استنباط می شود سمنان یكی از مناطق كهن و قدیمی ایران است كه در درازای تاریخ فراز و نشیب های زیادی را پشت سر گذاشته است. استان سمنان در دوران باستان، بخشی از چهاردهمین ایالت تاریخی ورن ( ورنه ) از تقسیمات شانزده گانه اوستایی بود. برخی از دانشمندان این ایالت را گیلان فعلی می دانند، ولی قدر مسلم این كه ورن یا ورنه متشكل از صفحات جنوبی البرز، شمال سمنان، دامغان، خوار، دماوند، ‌فیروزكوه، شهمیرزاد، لاسگرد، ده نمك و آهوان، قوشه، ‌ویمه و نقاط كوهستانی مازندران بوده است. این منطقه در تمام دوره حكومت مادها و هخامنشیان، كومیسنه یا كومیشان ( قومس بعد از اسلام ) جزو ایالت بزرگ پارت یا پرتو به شمار می رفت. در این دوره سمنان, شهر سرحدی ایالات پارت های پارت و ماد به شمار می رفت. به همین علت برخی از مورخان، زمانی این شهر را جزو مادها و گاهی جزو پارت ها به حساب می آورند. این ایالت كه در زمان ساسانیان به پشتخوارگر تغییر نام داده، شامل همان شهرهایی بود كه در ایالت ورن وجود داشتند. حد غربی این ایالت، خوار ( گرمسار فعلی )، حد شرقی آن شاهرود و حد شمالی آن، كوهستان های جنوبی طبرستان بود. سلوكیان بزرگ ترین عامل یونانی كردن مشرق بودند و به همین جهت، برای ادامه فرمان روایی خود نظر مساعد مردم را لازم داشتند و برای این كار تقریبا شصت شهر در مشرق و ایالت پارت بنا كردند. یكی از این شهرها آپاما یا لاسگرد فعلی است كه در 34 كیلومتری سمنان واقع شده و دیگری شهر هكتا پلیس ( صد دورازه ) است كه عده ای آن را دامغان می دانند. اشكانیان ایالات ایران را به هیجده بخش وسیع تقسیم كردند كه یكی از ایالت های مهم آن كمیسن قومیس یا قومس در نواحی سمنان و دامغان كنونی بود. در آغاز قرن هفتم میلادی تضادهای داخلی در زندگی سیاسی – اجتماعی ایران بیش تر شد و مبارزه ای كه به خاطر قدرت و حكومت میان گروه های گوناگون درگرفت، به تضعیف ایران انجامید. درهمین زمان یزدگرد سوم، آخرین پادشاه سلسله ساسانی، سرگرم مبارزه با مهاجمان عرب بود كه به تازه گی به ایران تاخته بودند. این مبارزه كه تا سال 651 میلادی ادامه داشت، با فتح كامل ایران به دست اعراب خاتمه پذیرفت. اعراب نخست شهر بزرگ و آباد ری را تسخیر كردند، سپس به شمال شرقی رفته و به سرزمین كومش ( شهرهای سمنان، دامغان، بسطام ) رسیدند و آن ر اتسخیر كردند. سمنان در دوره های بعد از اسلام جزو سرزمین تاریخی قومس ( كومش ) به شمار می آمد. سمنان طی تاریخ دو هزار ساله خود شاهد فراز و نشیب ها، جنگ ها، شكست ها و پیروزی های بی شمار بوده است. در دوره های بعدی نیز منطقه سمنان مورد توجه خاص حكومت های مركزی قرار گرفت و منازعه ها ومناقشه های متعدد بر سر این منطقه بین قدرتمندان درگرفت. دردوران حكومت امویان و عباسیان به ویژه پس از قتل ابومسلم خراسانی به دست منصور دوانیقی، شورش و بلوا سراسر ایران را در برگرفت و نهضت های بی شماری به وقوع پیوست كه از مهم ترین آن ها قیام سنباد زردتشتی بود. در اندك زمان، زرتشتیان طبرستان و نواحی شمال قومس یعنی سنگسر (مهدی شهر)، شهمیرزاد و فولاد محله، به دور رهبر این نهضت جمع شدند و قومس و ری را به تصرف در آوردند، ولی در ساوه شكست خوردند و سنباد به قومس گریخت و پس از ضبط خزاین ابومسلم رو به طبرستان نهاد. وی پس از مدتی در دره های سنگسر و شهمیرزاد به قتل رسید. ایالت كومش (قومس) از كانون های مهم اسماعیلیان در قرن های ششم و هفتم هجری بود. به طوری كه در این ایالت 150 قلعه در اختیار این فرقه بود كه هر مجموعه از آن ها را یك كدخدا و هر قلعه مجزای آن را یك محتشم كه به منزله فرماندار كل یا حاكم بزرگ بود، زیر نظر داشت. سمنان در دوران مغول، هم چون سایر نقاط ایران از حمله و كشت و كشتار این قوم در امان نماند و متحمل خسارات جانی و مالی بسیار شد. این كشت و كشتار، در زمان تیمور لنگ نیز كه از سال 783 هجری حمله به ایران را شروع كرد، ادامه یافت. پس از ظهور و استقرار حكومت صفویان، شاه اسماعیل صفوی به سركوب گردن كشان ولایت ها پرداخت. از جمله، حاكم قلعه فیروزكوه را دستگیر كرد و به این ترتیب، ولایت فیروزكوه و خوار، سمنان و سنگسر به تصرف صفویان درآمد. كریم خان زند با عنوان وكیل الرعایا مدت 29 سال در ایران سلطنت كرد، ولی در این مدت شهرهای سمنان، دامغان، شاهرود، بسطام، را در اختیار بزرگان خانواده قاجار قرار داد. بعد از مرگ خان زند، آغا محمد خان شیراز را ترك كرد و به طرف كومش و دامغان رفت و با گرد‌ آوردن عده ای از افراد قبیله خود، سرانجام توانست به ولایت كومش ( سمنان، دامغان و بسطام ) و ولایت جنوبی دریای خزر دست یابد. پس از آغا محمد خان، برادر زاده وی به نام فتحعلی شاه قاجار بر اریكه سلطنت تكیه زد و از همان ابتدای سلطنت، خطه قومس را كه زادگاهش بود مورد توجه قرار دارد و ذوالفقار را به عنوان حاكم سمنان برگزید. نام جغرافیایی قومس تا اواخر دوران قاجاریه بر سر زبان ها بود، لیكن در دوران حكومت پهلوی اول، سمنان در شمار شهرهای استان دوم، یعنی مازندران در آمد. این منطقه هم اكنون به عنوان یكی از امن ترین وآبادترین مناطق ایران به صورت استانی درآمده است كه شهرستان ها, شهرها و روستاهای جذاب و دیدنی زیادی را در بر می گیرد.